dinsdag 30 november 2021

Zelf de vleesvervangers Tofu,Tempeh en Seitan maken


Voor wie deze winter eens zelf vleesvervangers wil maken heb ik enkele eerder geposte blogs bij elkaar gezet.

Naast tofu en tempeh maak ik graag seitan. Het is makkelijk om deze heerlijke eiwitrijke vleesvervanger op basis van tarwegluten te bereiden, bij uitstek een basisgerecht met oneindig veel mogelijkheden om te experimenteren met smaakvariaties. De structuur van seitan lijkt erg op vlees en nee het is geen nieuwe vleesvervanger maar oude kost, in Japan wordt seitan al honderden jaren bereid.

ingrediënten voor 6 porties. 

Meng voor het seitandeeg eerst:
300 ml groente-kruiden bouillon met
5 eetlepels tamari sojasaus
5 geperste tenen knoflook
2 eetlepels olijfolie
Meng vervolgens in een andere kom;
240 gram tarwegluten en 6 eetlepels edelgistvlokken en smaakmakers naar keuze.
Meng vervolgens met een stevige lepel de groente-kruidenbouillon en het gluten edelgistvlokken mengsel snel tot een elastisch deeg, kneden is niet nodig.

(tip voeg ook eens smaakmakers toe zoals tijm, bergbonenkruid, rozemarijn, gember, gemalen korianderzaad, venkelzaad, gehakte shiitake of eekhoorntjesbrood, rozijnen, platte peterselie of komijn maar meng deze smaakmakers door de droge tarwegluten voor een goede verdeling, het seitandeeg is stevig een beetje rubberachtig daardoor is het moeilijk nog iets aan het deeg toe te voegen)


Je zou het deeg nu in twee porties kunnen verdelen en zo koken maar dat levert een heel sponzige losse structuur op daarom prefereer ik het om het deeg in twee porties te verdelen en het stevig in twee stukken kaasdoek te rollen en vervolgens de uiteinden van het kaasdoek aan te draaien zo dat een stevig worstje ontstaat en de uiteinden vast te binden met een touwtje. Op deze manier krijg je na het koken een compacte seitan die niet uit elkaar valt tijdens het bakken of stoven de bereiding na het garen.

Gaar vervolgens de twee worstjes 50 minuten in 1 liter groente-kruiden bouillon die net niet kookt met wat stukjes Kombu zeewier en verse gember en 3 eetlepels tamari en een theelepel venkelzaad. Varieer ook eens door wat laurier, kerrie of paprikapoeder aan de bouillon toe te voegen. De bouillon is na de bereiding een goede basis voor een saus of soep.

Zijn de seitanworstjes gaar dan kan het kaasdoek worden verwijderd.
Je kunt nu de seitan gaan bereiden voor de maaltijd of samen met de hete bouillon in steriele potjes doen zo kun je de seitan ruim een week bewaren in de koelkast, de smaak zal zich verder ontwikkelen.

Voor de bereiding snij je de seitan in stukjes zo groot als dobbelstenen. Roerbak ze kort in olie zodat ze een mooi krokant korstje krijgen of bak de stukjes aan met wat gehakte ajuin en voeg een beetje bouillon toe een laurierblaadje en een scheutje azijn en stoof het mengsel tot de uitjes mooi zacht zijn.

Ik eet zelfgemaakte seitan in de winter graag a la Boeuf Bourguignon ,in een currie rijst gerecht of in combinatie met gestoomde aardappeltjes met zuur- of rodekool. In de zomer kun je het lekker roerbakken met een groenten mix en eten in een wrap met wat salade en een heerlijke dressing bijvoorbeeld gemaakt van tahin met sinaasappelsap en wat zest en knoflook of een frisse yoghurt munt saus met wat citroensap. 

Oh ja saté van geroosterde seitan is ook al heerlijk. Kortom veel mogelijkheden voor een heerlijke maaltijd zonder vlees. Ben je van plan seitan vaker of in een grotere hoeveelheden te maken kijk dan eens of je tarwegluten in grootverpakking kunt kopen dat kan een flink financieel voordeel opleveren.


 


Hier in Frankrijk is het niet zo makkelijk om goede Tofu en Tempeh te kopen. Het was een van onze wwoofers die een jaar of 8 als monnik in een boeddhistisch klooster in Japan had geleefd die me op het idee bracht om zelf sojamelk en Tofu te gaan maken zoals de monniken dat daar doen.

Zelf Sojamelk maken.
Het was in het verleden geen probleem om in Frankrijk goede gele gesplitste gevliesde biologische sojabonen te kopen dat maakt het maken van sojamelk een stuk gemakkelijker maar dat is veranderd.
Nu koop ik hele gele sojabonen die ik minstens 12 uur laat wellen (gevliesde en gespiltste bonen kunnen in 6 uur worden geweekt). Vervolgens worden de vliesjes verwijderd en de bonen gesplitst door ze stevig te masseren.
Door steeds water toe te voegen kun je de vliesjes verwijderen door het water voorzichtig af te gieten. Door het verwijderen van de vliesjes verkrijg je meer sojamelk bij het persen.


Voor de bereiding van sojamelk worden de geweekte bonen in een blender gemalen, en de pulp uit de melk gezeefd deze pulp bevat nog veel voedingsstoffen en wordt Okara genoemd. Okara heeft een neutrale smaak en is een goed basisingrediënt voor vegaburgers maar vraagt smaakmakers. 
Ik hoorde van mensen die tofu probeerden te maken van sojamelk die ze hadden gekocht dat het steeds mislukte. Dit kan kennelijk komen omdat de sojamelk stabilisatoren bevat die het proces tegenwerken.

Voor sojamelk recepten:https://www.soya.be/nl/maak-zelf-sojamelk.php


Tofu maken van sojamelk.

Ook de toevoeging die de zelfgemaakte sojamelk stremt zoals stremsel dat doet met melk was goed voorhanden. Ik gebruik Nigari, Magnesium chloride geïmporteerd uit Japan. Het is een natuurlijk zout uit de Japanse zee. Ik heb het gekocht in de biologische winkel. U kunt ook puur natuurlijk calciumsulfaat gebruiken om de melk te laten stremmen zoals in China gebruikelijk is, voor consumptie geschikt calciumsulfaat is verkrijgbaar bij de apotheek. Citroensap heeft dezelfde stremmende werking maar heeft kennelijk ook een sterke invloed op de tofusmaak.

 
Voor meer informatie over de bereiding van tofu :
Met nigari
http://justhungry.com/milking-soy-bean-part-2-tofu
Met calciumsulfaat
http://www.soya.be/nl/maak-zelf-tofu.php
http://sunflower-recipes.blogspot.fr/2008/07/how-to-make-tofu.html



Tempeh maken vraagt minder arbeid dan Tofu maar het proces duurt wat langer zo'n 36-48 uur en je hebt een incubator nodig. Een incubator is simpel te maken van een koelbox een spaarlamp en evt een dimmer.
De tempeh starter bestaat uit sporen die zich ontwikkelen tot een wit mycelium op de in azijnwater gekookte sojabonen bij een temperatuur tussen 28C en 32C. Met een dimmer kun je de ideale temperatuur regelen in de box of open het deksel een beetje om de temperatuur te regelen.
 

De gekookte sojabonen met de tempeh starter schep ik in diepvrieszakjes die ik heb geperforeerd met een breinaald. Ik plaats de tempeh op roosters op de bodem van de koelbox en bedek de zakjes gekookte sojabonen met papier daardoor blijft de tempeh mooi wit, in het licht worden eerder sporen gevormd en wordt de tempeh zwart. 

De tempehstarter was na enig zoeken te verkrijgen bij Topcultures een laboratorium in Zoersel in België dat vlot de starter per post toestuurt ongeacht het land waar u woont. Deze site geeft ook een duidelijke instructie voor de bereiding van Tempeh en recepten om er heerlijke gerechten mee te maken.
http://www.topcultures.com/

                         


dinsdag 23 februari 2021

Zelf fruitbomen enten


 

Enten is een mooie manier om zelf fruitbomen te vermeerderen. Het is een vermeerderings methode voor bv fruitbomen, druiven maar ook komkommers en tomaten die wordt gebruikt om er zeker van te zijn dat de planten bepaalde eigenschappen hebben zoals ziekte resistentie, productiviteit, groeikracht en soortechtheid. Allemaal zaken die bv bij het zaaien onvoorspelbaar zijn. Bij het enten wordt een stukje tak van een soort die je wilt vermeerderen (de ent) samengevoegd met een bewortelde onderstam.

Gespecialiseerde boomkwekers bieden een selectie onderstammen aan met de gewenste eigenschappen. Ze verkopen soortecht en gezond enthout en bieden soms de mogelijkheid bomen te enten met aangeleverd enthout. Het is ook mogelijk om in de natuur meidoorn en sleedoorn als onderstammen te oogsten. Je kunt meidoorn bv gebruiken voor het vermeerderen van mispel en zo kan sleedoorn bv worden gebuikt als onderstam voor pruim. 

                          

Het enten vroeg zeker wel wat ervaring en handigheid, er werd met een mes een onderstam en ent schuin aangesneden zodat ze mooi op elkaar pasten een nauwkeurig klusje, noodzakelijk om ze goed aan elkaar te laten groeien. Maar er zijn tegenwoordig enttangen te koop waarmee iedereen aan de slag kan met een grote kans op succes. Met de tang knip je de ent en onderstam op de juiste dikte zodat ze precies op elkaar passen. De tang die ik heb gekocht heeft verwisselbare mesjes allemaal anders gevormd, de omega vorm is de favoriet, en twee rolletjes stretchfolie waarmee de de ent kan worden gefixeerd en beschermd.

Het mooie van zelf enten is dat het goedkoop is en je kunt fruitbomen vermeerderen die niet of moeilijk te verkrijgen zijn. In ons dorp staan verschillende oude fruitbomen die jaren geleden zijn aangeplant en super lekker fruit produceerden maar nu zo oud zijn dat ze een voor een omvallen. Door te enten hoop ik enkele oude lokale rassen te behouden.

Enkele hoofdzaken waar je op moet  letten;

-Bestel of verzamel met droog weer eenjarig recht enthout dat in winterrust moet zijn in de periode december / februari en bewaar het in de koelkast waarin geen groente wordt bewaard in een plastic zak.

-Bestel of verzamel onderstammen en selecteer de gewenste eigenschappen zoals match met ent, groeikracht en geschikt bodemtype. Er zijn onderstammen voor appelbomen, perenboom, pruimenboom, kersenboom, kwee- en nashipeerboom, notenboom, tamme kastanjeboom en hazelnootstruik. Voor meer informatie en webshop;

 http://www.houtwal.be/vakartikels/vermeerdering/veredelen/enthoutknippen.htm

 https://www.vermeerderingstuinen.nl/  of https://www.aatreeshop.nl/onderstammen/g-69

-Ent bij voorkeur tussen februari en april. Voor een goed succes moet de ent nog in rust zijn de onderstam mag al uitlopen. Appels, pruimen, walnoten enten vragen een temperatuur van minstens 20 C om goed aan elkaar te groeien. Plant ze in een pot in serre of verwarmde ruimte.

-Knip met de enttang de onderstam en ent zodat ze precies op elkaar passen, omwikkel de entplaats met stretchfolie of biologisch afbreekbare enttape en dip de enttop in gesmolten bijenwas om verdrogen tegen te gaan. Plant ze uit in de volle grond zo dat de entplaats boven de grond blijft. Verwijder de plastic folie voorzichtig halverwege de zomer als de ent en onderstam zijn vergroeid.

Zou je graag wat ervaring willen voordat je begint met enten volg dan eens een entcursus bv bij bovenstaande houtwal of aatreeshop ,er worden er veel op het internet aangeboden.


 

zondag 7 februari 2021

Permacultuur ontwerpopdracht gezocht

                            


Hoe leuk is het om de biodiversiteit te stimuleren en te observeren in je eigen tuin en tevens heerlijke verse producten te oogsten. Als je ook deze wens hebt en hulp en advies kunt gebruiken dan is het nu misschien een goed moment om een tuinontwerp en beplantingsplan te laten maken.
 

Ik ben vorig jaar een klein advies en ontwerpbureau begonnen en  kan ik nog enkele mooie natuurlijke productieve permacultuur tuinen of parken of een voedselbos ontwerpen afgestemd op de wensen van de opdrachtgever. Dat kan voor een balkon, kleine stadstuin of een landgoed zijn. Ik woon in Frankrijk maar mijn werkgebied is midden en noord Europa.

Voor meer info kunt u natuurlijk vrijblijvend contact opnemen.

HansRemmen@protonmail.com     SIRET 882 633 928 000 16                                                                                   

                                        

                                            

                                                            

                                             

                                
                                                                 
                                

zaterdag 5 december 2020

werken met Mycorrhizale schimmels

update 6-5-2021


Met permacultuur zetten we in tegenstelling tot de conventionele landbouw in op een gezond bodemleven, het is de basis voor een goede productie. Om het bodemleven te optimaliseren werken we met compost en compostthee, mulchen we de bodem gebruiken we geen kunstmest en bestrijdingsmiddelen en wordt de bodem alleen bij hoge uitzondering verstoord. Werken met verschillende schimmels past in een permacultuur tuin denk aan primaire en secundaire saprofyten als aanvulling op de groente, kruiden en vruchten die we willen oogsten. Deze houtverterende schimmels uit de eerste groep kunnen worden geënt op boomstammen of stro met als resultaat bv de shiitake en oesterzwam en de tweede groep kan worden geënt in een bodem bedekt met verse houtsnippers of biologisch stro en levert bv inktzwammen bundelzwammen en bietenputzwam of blauwplaatstropharia op waarvan ik hier het broed in mijn tuin introduceer (Bedankt Hugo)

                             

                           

                             

foto's Joep Remmen

Dan zijn er ook de super interessante mycorrhizale schimmels die in symbiose leven met planten. Ze blijken voor veel planten noodzakelijk voor een gezonde groei. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat deze schimmels een zeer belangrijke rol spelen in het bodemvoedselweb.

De michorrhizae vormen een zeer uitgebreid netwerk het mycelium en zeer fijne schimmeldraden zgn hyfen vergroeien met de plantenwortels, ze zijn vele malen fijner dan de plantenwortels en kunnen  daardoor beter voedingsstoffen en water opnemen. De schimmels voorzien de planten  van o.a. water en minerale voedingsstoffen en krijgen in ruil suikers en vitamines van de planten terug. Behalve het uitwisselen van voedingsstoffen is er ook communicatie mogelijk tussen verschillende planten, het wordt daarom ook wel het internet van het bos genoemd. Het is een complex adaptief systeem waarin voedingsstoffen en communicatie meerdere richtingen op gaan en netwerken met elkaar gelinkt zijn.

Bekijk deze interessante en grappige presentatie maar eens TED talk van Suzanne Simard

Verder kunnen mycorrhizae een belangrijke rol spelen bij het opslaan van koolstof in de bodem. Mycorrhizae en koolstof opslag in de bodem.

Door de symbiose tussen planten en mycorrhizale schimmels kan de groeikracht en productiviteit van planten tot wel 4 maal worden verbeterd. De wortels zijn beter ontwikkeld en de planten krijgen via de samenwerking oa ook toegang tot water daardoor zijn de planten ook minder gevoelig voor droogte. Jonge planten kunnen volgens Suzanne Simard met wel 25 verschillende schimmels een symbiotische relatie aangaan.

Sporen van micorrhizale schimmels circuleren in de lucht of de schimmels komen via de bodem in de tuin. Om het proces te versnellen en zeker te zijn kun je de schimmels ook introduceren. Daarvoor zijn mycorrhizale schimmels in de handel (vaak in een beperkte samenstelling) en kunnen ze worden toegepast door bv zaad even te wassen voor het zaaien en en bij plantwerkzaamheden de planten eerst met de wortels te dippen in een mycorrhiza soepje of schimmelpoeder. Ook kan broed in de tuin worden geplant zoals boven te zien is .

De eerste oogst 6-5-2021


De belangrijkste twee hoofdgroepen die samenwerken met 95% van de planten zijn;

Arbusculaire mycorrhiza (AM) of endomycorrhiza  het oudste type van mycorrhizale schimmels komt voor bij fruitbomen, rozen, heesters, vaste planten, bollen, groenten, kruiden, grassen varens, coniferen (Taxaceae en Cupressaceae), loofbomen (iep, paardenkastanje, plataan, esdoorns, es) en levermossen. AM kan ook een belangrijke rol spelen bij  koolstofopslag in de bodem.

Ectomycorrhiza (EM) werkt samen met bomen zoals beuk, eik, linde, berk, populier, wilg, hazelaar, den, spar, lariks, ceder, ( en levert oa boleten, truffel en cantharellen op) De poreuze mantel die gevormd wordt om de wortels van de planten houdt water vast.

Ook  Ericoïde mycorrhizae zijn belangrijk in onze tuinen en bossen. ze werken samen met bv rododendron, azalea, calluna, erica, pieris, gaultheria, bosbes, cranberry, …

Er zijn ook geweldige resultaten bereikt met het toepassen van mycorrhizale schimmels met het doel de bodem die uitgeput is door chemische meststoffen of door intensieve mechanische bewerkingen zoals ploegen te revitaliseren . Ook potgrond die normaal gesproken steriel is kan met schimmels worden geënt.

Er zijn aanwijzingen dat schimmel gedomineerde compost ook kan bijdragen aan een toename van mycorrhizale associaties. Je kunt een schimmel gedomineerde compost maken ipv bacteriën gedomineerde compost gewoon op de composthoop Kijk hier   of in een simpel zelf te maken bioreactor  https://www.youtube.com/watch?v=JGxSDhnvUUc   

Er wordt met deze nieuwe techniek een extract dus geen thee van de rijpe compost gemaakt, dat extract  wordt verdund met water geïnjecteerd in de bodem wanneer die wordt ingezaaid. Dit moet dan ieder jaar worden herhaald maar je hebt slechts een paar kilo rijpe compost nodig om 1 Ha te kunnen enten. https://www.youtube.com/watch?v=cO2nGHq40Xc

Ook jaarlijks mulchen met verse houtsnippers en gevallen blad zou mycorrhizale associaties kunnen bevorderen.

Door wetenschappelijk onderzoek is de laatste 30 jaar veel ontdekt over de samenwerking tussen planten en  mycorrhizale schimmels. Toch wisten we 40 jaar geleden ook al dat wanneer we een haag wilden aanplanten met beukenplanten met kale wortels dat we dan wat aarde van de oude groeiplaats mee moesten nemen om bodem van de nieuwe standplaats te enten met de schimmels om uitval te voorkomen, een eenvoudige goedkope manier om mycorrhizale schimmels te introduceren. 

De blauwe bessen planten in mijn tuin hebben na enkele jaren nog steeds geen goed ontwikkeld wortelgestel. Omdat de omstandigheden in orde lijken is er misschien een gebrek aan de juiste schimmels. Eind jaren 80 begin jaren 90 heeft onderzoek op het proefstation voor boomkwekerij al aangetoond dat het gebruik van heide mycorrhiza gemengd met het stekmedium voor blauwe bessen spectaculaire verbetering bracht. ( De Boomkwekerij 44-1992 ). 

Als experimentje heb ik nu enkele wilde planten struikhei (Calluna vulgaris) uit het lokale bos heel dicht bij de blauwe bessen, cranberry's, vossenbes en Gaultherea geplant met de hoop zo Ericoïde mycorrhiza in mijn tuin te introduceren. wordt vervolgd.

Voor meer info:                                                                                                                      Teaming with microbes  Jeff Lowenfels & Wayne Lewis of de                                            Nederlandse vertaling/uitgave vertaald door Marc Siepman                                                    Het bodemvoedselweb ISBN 9789062245345. 

Verweven leven , De verborgen wereld van schimmels van Merlin Sheldrake vierde druk maart 2021. ISBN 978 90 450 3614 4

Er staat ook een nieuwe Nederlandse uitgave gepland op 18-6- 2021 van Jeff Lowenfels nieuwste boek met de titel Mycorrhizae.

De zeer informatieve online cursus van Marc Siepman                                    https://humisme.nl/mycorrhizale-schimmels/

Verkoopadressen;

Biosolutions in België 

https://www.phc.eu/product/mycordip-universeel/ 

Servaplant in Nederland 

En FRance

broed van Vreeken 






 

vrijdag 27 november 2020

Vleermuizen beschermen.

bijgewerkt 11-6-2021

                                        

In Europa leven 29 soorten vleermuizen, ook rond en in mijn huis zie ik regelmatig vleermuizen. Interessante dieren die een grote verscheidenheid in gedrag vertonen. Zo zijn er vleermuizen die net als standvogels het hele jaar in dezelfde omgeving blijven en andere soorten die soms wel honderden kilometers trekken tussen zomer- en winterverblijven. Er zijn vleermuizen die in gebouwen en grotten of in bomen leven. Dat ze echolocatie gebruiken om hun prooi te vangen in het donker en dat ze een winterslaap houden en steeds een verblijfplaats zoeken die voor dat seizoen bij ze past maakt ze mysterieus.

De winterverblijven worden opgezocht voor een verblijf van zo'n 5 maanden, hier houden de vleermuizen tijdens een koude periode tot februari / maart hun winterslaap, wordt het in deze periode wat warmer dan ze zijn ze weer even actief. Een geschikt winterverblijf zoals een donkere kelder of bunker heeft een constante lage temperatuur en een hoge luchtvochtigheid is toegankelijk maar er is geen tocht en de vleermuizen kunnen er ongestoord verblijven. 

Het zomerverblijf wordt vanaf begin mei eind april opgezocht en kenmerkt zich als een warme droge donkere tochtvrije rustige omgeving zoals een zolder, een ruimte onder dakpannen of een spouwmuur of holle boom. Hier worden vanaf juni de jongen geboren, meestal een jong per worp die worden zo'n 4 weken gezoogd door de moeder. Sommige soorten vormen kraamkolonies die uit flinke aantallen kunnen bestaan. Van andere soorten zijn de vrouwtjes alleen met hun jong of ze vormen kleine groepjes. 

Dan zijn er ook nog verblijfplaatsen waar de mannetjes in augustus de vrouwtjes naar toe lokken om te paren en tussenverblijven die worden bezocht kortom er wordt afwisselend gebruik gemaakt van verschillende verblijfplaatsen vaak dicht bij elkaar die soms tientallen jaren in gebruik kunnen zijn. De verblijfplaatsen zijn belangrijk voor het overleven van de vleermuizen ze vinden er beschutting tegen predatoren en extreme weersomstandigheden.

Vleermuizen zijn kwetsbaar en beschermd en kunnen wel wat hulp gebruiken, het gebruik van insecticide en het verlies van habitat en verblijfplaatsen en nachtelijk kunstlicht heeft een negatief effect op de populatiegrootte. Het aanplanten van hagen, bosschages en bomen en van s nachts geurende plantensoorten als bv kamperfoelie, teunisbloem en marjolein maar ook de aanleg van waterpartijen trekken nachtactieve vliegende insecten aan, het voedsel van de vleermuizen. Ook het aanbieden van geschikte schuilplaatsen kan de vleermuizen helpen te overleven. Er zijn verschillende modellen vleermuiskasten te koop.

We hebben verschillende vleermuiskasten zelf gemaakt en opgehangen onder de goot aan de muur en in de grote bomen van de moestuin. Vleermuizen eten veel schadelijke insecten zoals muggen maar ook schadelijke motten en de mannetjes van de wintervlinders en helpen zo mee aan een goede fruitoogst.

Het is eenvoudig om vleermuiskasten te maken zeker een leuk projectje om ook eens met kinderen te doen.

Gebruik bij voorkeur onbehandeld hout van zo n 2 cm dik. De binnenkant moet ongeschaafd , ruw en onbehandeld zijn. Door de binnenkant van de achterwand licht in te zagen maakt u het de vleermuizen gemakkelijker zich langs de wand te verplaatsen. De buitenzijde mag worden behandeld met lijnolie of een ecologische verf. Het is belangrijk dat de kast tochtvrij en waterdicht is en de ophanghoogte moet minimaal 2 liefst 3 meter meter zijn bij voorkeur zuid/west georiënteerd.  Een vrije aanvliegroute is ook belangrijk, de kast mag dus goed zichtbaar worden opgehangen bij voorkeur in een grote boom of aan een muur onder een goot. Er kunnen meerdere vleermuiskasten op dezelfde locatie worden opgehangen.

LPO giteComment fabriquer un gîte de façade pour les chauves-souris 

                       

                                            

                                            

                           

Denk ook eens als u aan het verbouwen bent aan de mogelijkheden om schuilplaatsen aan te bieden in  een muur als u met metselwerk bezig bent of integreer tijdens een renovatie of bouw van een dakkapel een vleermuiskast. Zo hebben wij dat gedaan. 

We hebben eerst isolatiemateriaal aangebracht.

  
Het isolatiemateriaal hebben we afgedekt met een plaatjes multiplex.
Daarop hebben we de achterwand van de vleermuiskast bevestigd ruw gemaakt door ondiep in te zagen.
 
Dit is de binnenkant van de voorzijde met de invliegopening, ook die hebben we ruw gemaakt.
Nadat we de voorzijde hadden bevestigd konden we de dakkapel afwerken.

Ook in de kelder hebben we wat voor de vleermuizen gedaan.
Eerder schreef ik over dit experimentje.
Er hangen geregeld vleermuizen aan het plafond in mijn kelder, zowel in de nazomer als in de winter. Nu ik gezien heb dat ze steeds wat nerveus reageren als er iemand de kelder binnengaat en soms ook wegvliegen wil ik ze meer beschutting aanbieden. Ik weet nog niet of het werkt maar met 25 holle betonstenen heb ik een toren gestapeld in de hoek van de kelder zo dat de vleermuizen tussen en van onder in de stenen kunnen en hopelijk minder snel verstoord worden als de kelderdeur wordt geopend.
Ik ben benieuwd of ze gebruik gaan maken van dit vleermuishotel, als iemand hier ervaring mee heeft en tips kan geven hoor ik het graag.

Update 6-2-2019
Leuke waarneming!!!!!!! Vandaag 6 februari 2019 hingen er 7 vleermuizen aan het plafond van mijn kelder. Niet eerder zoveel vleermuizen in mijn kelder gehad de laatste 14 jaar, zou dit te maken kunnen hebben met het vleermuizenhotel dat ik heb geplaatst ????

                                                                   voor meer informatie:

vleermuisvriendelijke verlichting

vleermuiskasten kopen en ophangen 

vleermuizen beschermen en biologie