dinsdag 23 februari 2021

Zelf fruitbomen enten


   

Enten is een mooie manier om zelf fruitbomen te vermeerderen. Het is een vermeerderings methode voor bv fruitbomen, druiven maar ook komkommers en tomaten die wordt gebruikt om er zeker van te zijn dat de planten bepaalde eigenschappen hebben zoals ziekte resistentie, productiviteit, groeikracht en soortechtheid. Allemaal zaken die bv bij het zaaien onvoorspelbaar zijn. Bij het enten wordt een stukje tak van een soort die je wilt vermeerderen (de ent) samengevoegd met een bewortelde onderstam.

Gespecialiseerde boomkwekers bieden een selectie onderstammen aan met de gewenste eigenschappen. Ze verkopen soortecht en gezond enthout en bieden soms de mogelijkheid aan bomen te enten met aangeleverd enthout. Het is ook mogelijk om in de natuur meidoorn en sleedoorn als onderstammen te oogsten. Je kunt meidoorn bv gebruiken voor het vermeerderen van mispel en zo kan sleedoorn bv worden gebuikt als onderstam voor pruim.

Het enten vroeg zeker wel wat ervaring en handigheid, er werd met een mes een onderstam en ent schuin aangesneden zodat ze mooi op elkaar pasten en precies klusje, dat is noodzakelijk om ze goed aan elkaar te laten groeien. Maar er zijn tegenwoordig enttangen te koop waarmee iedereen met een goed resultaat aan de slag kan. Met de tang knip je de ent en onderstam op de juiste dikte zodat ze precies op elkaar passen. De tang die ik heb gekocht heeft verwisselbare mesjes allemaal anders gevormd, de omega vorm is de favoriet, en twee rolletjes stretchfolie waarmee de de ent kan worden gefixeerd en beschermd.

Het mooie van zelf enten is dat het goedkoop is en je kunt fruitbomen vermeerderen die niet of moeilijk te verkrijgen zijn. In ons dorp staan verschillende oude fruitbomen die jaren geleden zijn aangeplant en super lekker fruit produceerden maar nu zo oud zijn dat ze een voor een omvallen. Door te enten hoop ik enkele oude lokale rassen te behouden.

Enkele hoofdzaken waar je op moet  letten;

-Bestel of verzamel met droog weer eenjarig recht enthout dat in winterrust moet zijn in de periode december / februari en bewaar het in de koelkast waarin geen groente wordt bewaard in een plastic zak.

-Bestel of verzamel onderstammen en selecteer de gewenste eigenschappen zoals match met ent, groeikracht en geschikt bodemtype. Er zijn onderstammen voor appelbomen, perenboom, pruimenboom, kersenboom, kwee- en nashipeerboom, notenboom, tamme kastanjeboom en hazelnootstruik. Voor meer informatie en webshop;

 http://www.houtwal.be/vakartikels/vermeerdering/veredelen/enthoutknippen.htm

 https://www.vermeerderingstuinen.nl/  of https://www.aatreeshop.nl/onderstammen/g-69

-Ent bij voorkeur tussen februari en april. Voor een goed succes moet de ent nog in rust zijn de onderstam mag al uitlopen. Appels, pruimen, walnoten enten vragen een temperatuur van minstens 20 C om goed aan elkaar te groeien. Plant ze in een pot in serre of verwarmde ruimte.

-Knip met de enttang de onderstam en ent zodat ze precies op elkaar passen, omwikkel de entplaats met stretchfolie of biologisch afbreekbare enttape en dip de enttop in gesmolten bijenwas om verdrogen tegen te gaan. Plant ze uit in de volle grond zo dat de entplaats boven de grond blijft. Verwijder de plastic folie voorzichtig halverwege de zomer als de ent en onderstam zijn vergroeid.

Zou je graag wat ervaring willen voordat je begint met enten volg dan eens een entcursus bv bij bovenstaande houtwal of aatreeshop ,er worden er veel op het internet aangeboden.


 

zondag 7 februari 2021

Permacultuur ontwerpopdracht gezocht

                            


Hoe leuk is het om de biodiversiteit te zien toenemen en heerlijke verse producten uit een mooie tuin te oogsten en de natuur een handje te helpen. Als u ook deze wens heeft dan is het nu misschien een goed moment om een tuinontwerp en beplantingsplan te laten maken. We leven met beperkende maatregelen maar gelukkig biedt deze situatie juist ook kansen om positieve zaken op te pakken waar we in ons normale drukke leven minder tijd voor hebben. 

In de winter en vroege voorjaar kan ik nog enkele mooie natuurlijke productieve tuinen/parken ontwerpen afgestemd op de wensen van de opdrachtgever. Dat kan een balkon, kleine stadstuin of een landgoed zijn. Ik woon in Frankrijk maar mijn werkgebied is midden en noord Europa. Het is mogelijk om dit nu op afstand te doen. Vanwege de reisbeperkingen heb ik een zeer uitgebreide vragenlijst samengesteld om alle wensen en prioriteiten goed op een rijtje te krijgen. Veel materialen zoals zaden bollen en planten kunnen nog worden besteld en bezorgd

Het leukste is natuurlijk om de opdrachtgevers te ontmoeten en de locatie te bezoeken. Wat zal het fijn zijn als we straks onze vrijheid terugkrijgen. Zodra de situatie het toelaat en er weer kan worden gereisd stel ik ook mijn tuin in de Morvan weer open voor bezoekers.

Voor meer  info HansRemmen@protonmail.com                                                                SIRET 882 633 928 000 16                                                                                   

                                        

                                            

                                                            

                                              

                                
                                                                 
                                

zaterdag 5 december 2020

werken met Mycorrhizale schimmels

update 23-2-2021


Met permacultuur zetten we in tegenstelling tot de conventionele landbouw in op een gezond bodemleven, het is de basis voor een goede productie. Om het bodemleven te optimaliseren werken we met compost en compostthee, mulchen we de bodem gebruiken we geen kunstmest en bestrijdingsmiddelen en wordt de bodem alleen bij hoge uitzondering verstoord. Werken met verschillende schimmels past in een permacultuur tuin denk aan primaire en secundaire saprofyten als aanvulling op de groente, kruiden en vruchten die we willen oogsten. Deze houtverterende schimmels uit de eerste groep kunnen worden geënt op boomstammen of stro met als resultaat bv de shiitake en oesterzwam en de tweede groep kan worden geënt in een bodem bedekt met verse houtsnippers of biologisch stro en levert bv inktzwammen bundelzwammen en bietenputzwam of blauwplaatstropharia op waarvan ik hier het broed in mijn tuin introduceer (Bedankt Hugo)

                             

                           

                             

foto's Joep Remmen

Dan zijn er ook de super interessante mycorrhizale schimmels die in symbiose leven met planten. Ze blijken voor veel planten noodzakelijk voor een gezonde groei. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat deze schimmels een zeer belangrijke rol spelen in het bodemvoedselweb.

De michorrhizae vormen een zeer uitgebreid netwerk het mycelium en zeer fijne schimmeldraden zgn hyfen vergroeien met de plantenwortels, ze zijn vele malen fijner dan de plantenwortels en kunnen  daardoor beter voedingsstoffen en water opnemen. De schimmels voorzien de planten  van o.a. water en minerale voedingsstoffen en krijgen in ruil suikers en vitamines van de planten terug. Behalve het uitwisselen van voedingsstoffen is er ook communicatie mogelijk tussen verschillende planten, het wordt daarom ook wel het internet van het bos genoemd. Het is een complex adaptief systeem waarin voedingsstoffen en communicatie meerdere richtingen op gaan en netwerken met elkaar gelinkt zijn.

Bekijk deze interessante en grappige presentatie maar eens TED talk van Suzanne Simard

Verder kunnen mycorrhizae een belangrijke rol spelen bij het opslaan van koolstof in de bodem. Mycorrhizae en koolstof opslag in de bodem.

Door de symbiose tussen planten en mycorrhizale schimmels kan de groeikracht en productiviteit van planten tot wel 4 maal worden verbeterd. De wortels zijn beter ontwikkeld en de planten krijgen via de samenwerking oa ook toegang tot water daardoor zijn de planten ook minder gevoelig voor droogte. Jonge planten kunnen volgens Suzanne Simard met wel 25 verschillende schimmels een symbiotische relatie aangaan.

Sporen van micorrhizale schimmels circuleren in de lucht of de schimmels komen via de bodem in de tuin. Om het proces te versnellen en zeker te zijn kun je de schimmels ook introduceren. Daarvoor zijn mycorrhizale schimmels in de handel (vaak in een beperkte samenstelling) en kunnen ze worden toegepast door bv zaad even te wassen  voor het zaaien en en bij plantwerkzaamheden de planten eerst even met de wortels te dippen in een mycorrhizasoepje of  schimmelpoeder.

 De belangrijkste twee hoofdgroepen die samenwerken met 95% van de planten zijn;

Arbusculaire mycorrhiza (AM) of endomycorrhiza  het oudste type van mycorrhizale schimmels komt voor bij fruitbomen, rozen, heesters, vaste planten, bollen, groenten, kruiden, grassen varens, coniferen (Taxaceae en Cupressaceae), loofbomen (iep, paardenkastanje, plataan, esdoorns, es) en levermossen. AM kan ook een belangrijke rol spelen bij  koolstofopslag in de bodem.

Ectomycorrhiza (EM) werkt samen met bomen zoals beuk, eik, linde, berk, populier, wilg, hazelaar, den, spar, lariks, ceder, ( en levert oa boleten, truffel en cantharellen op) De poreuze mantel die gevormd wordt om de wortels van de planten houdt water vast.

Ook  Ericoïde mycorrhizae zijn belangrijk in onze tuinen en bossen. ze werken samen met bv rododendron, azalea, calluna, erica, pieris, gaultheria, bosbes, cranberry, …

Er zijn ook geweldige resultaten bereikt met het toepassen van mycorrhizale schimmels met het doel de bodem die uitgeput is door chemische meststoffen of door intensieve mechanische bewerkingen zoals ploegen te revitaliseren . Ook potgrond die normaal gesproken steriel is kan met schimmels worden geënt.

Er zijn aanwijzingen dat schimmel gedomineerde compost ook kan bijdragen aan een toename van mycorrhizale associaties. Je kunt een schimmel gedomineerde compost maken ipv bacteriën gedomineerde compost gewoon op de composthoop Kijk hier   of in een simpel zelf te maken bioreactor  https://www.youtube.com/watch?v=JGxSDhnvUUc   

Er wordt met deze nieuwe techniek een extract dus geen thee van de rijpe compost gemaakt, dat extract  wordt verdund met water geïnjecteerd in de bodem wanneer die wordt ingezaaid. Dit moet dan ieder jaar worden herhaald maar je hebt slechts een paar kilo rijpe compost nodig om 1 Ha te kunnen enten. https://www.youtube.com/watch?v=cO2nGHq40Xc

Ook jaarlijks mulchen met verse houtsnippers en gevallen blad zou mycorrhizale associaties kunnen bevorderen.

Door wetenschappelijk onderzoek is de laatste 30 jaar veel ontdekt over de samenwerking tussen planten en  mycorrhizale schimmels. Toch wisten we 40 jaar geleden ook al dat wanneer we een haag wilden aanplanten met beukenplanten met kale wortels dat we dan wat aarde van de oude groeiplaats mee moesten nemen om bodem van de nieuwe standplaats te enten met de schimmels om uitval te voorkomen, een eenvoudige goedkope manier om mycorrhizale schimmels te introduceren. 

De blauwe bessen planten in mijn tuin hebben na enkele jaren nog steeds geen goed ontwikkeld wortelgestel. Omdat de omstandigheden in orde lijken is er misschien een gebrek aan de juiste schimmels. Eind jaren 80 begin jaren 90 heeft onderzoek op het proefstation voor boomkwekerij al aangetoond dat het gebruik van heide mycorrhiza gemengd met het stekmedium voor blauwe bessen spectaculaire verbetering bracht. ( De Boomkwekerij 44-1992 ). 

Als experimentje heb ik nu enkele wilde planten struikhei (Calluna vulgaris) uit het lokale bos heel dicht bij de blauwe bessen, cranberry's, vossenbes en Gaultherea geplant met de hoop zo Ericoïde mycorrhiza in mijn tuin te introduceren. wordt vervolgd.

Voor meer info:                                                                                                                      Teaming with microbes  Jeff Lowenfels & Wayne Lewis of de                                            Nederlandse vertaling/uitgave  Het bodemvoedselweb ISBN 9789062245345                                                                                                                         Er staat ook een nieuwe Nederlandse uitgave gepland van Jeff Lowenfels op 16-3- 2021 met de titel Mycorrhizae 

De online cursus van Marc Siepman https://humisme.nl/mycorrhizale-schimmels/

Verkoopadressen

Biosolutions in België 

Servaplant in Nederland 

En FRance